Artykuł

Niewydolność Nerek

Nerki: na czym polega ich praca?

 

Nerki odgrywają ważną rolę w funkcjonowaniu organizmu człowieka. Większość ludzi rodzi się z 2 nerkami – znajdują się one po obu stronach kręgosłupa, tuż pod żebrami. Każda nerka, o kształcie podobnym do ziarna fasoli, ma rozmiar niewielkiej pięści (12 cm) i waży około 150 gramów.

 

Zdrowe nerki...

 

  • Usuwają z krwi szkodliwe produkty przemiany materii oraz nadmiar płynu produkując mocz,
  • Utrzymują w równowadze zawartość substancji mineralnych (sodu, wapnia, potasu i fosforanów) oraz bilans płynów,
  • Pomagają w utrzymaniu prawidłowego ciśnienia krwi,
  • Pomagają w tworzeniu czerwonych ciałek krwi,
  • Są źródłem tzw. „aktywnej” witaminy D, pozwalającej zachować zdrowe i mocne kości.

 

Co to jest niewydolność nerek

 

Pojęcie „niewydolność nerek” oznacza, że nerki stają się mniej sprawne w porównaniu do zdrowych w wypełnianiu swoich prawidłowych czynności.

 

Kiedy choroba nerek już się rozpocznie, możliwe jest jej dalsze nasilanie się w czasie, ale proces ten może trwać wiele lat. Kiedy niewydolność nerek jest tak zaawansowana, że zagraża śmiercią w przypadku braku odpowiedniego leczenia (dializy, przeszczepienie nerki), nazywamy ją schyłkową niewydolnością nerek.

 

Postacie niewydolności nerek

 

Ostre uszkodzenie nerek

  • Gwałtowne pogorszenie się czynności nerek, spowodowane najczęściej nagłym uszkodzeniem lub zatruciem. Choroba ta jest zazwyczaj odwracalna (w ciągu kilku tygodni), o ile leczenie rozpoczęto odpowiednio szybko.

     

Przewlekła choroba nerek

  • Stopniowa utrata funkcji nerek spowodowana długotrwałą chorobą. Jest częstszą postacią niewydolności i – chociaż nie może ulec „odwróceniu” – może być leczona.

  • Przewlekła choroba nerek zazwyczaj prowadzi do schyłkowej niewydolności nerek.

 

Schyłkowa niewydolność nerek

  • Stan, w którym nerki przestały działać, albo pozostały tylko „resztki” tej czynności.

  • Ten etap choroby oznacza, że aby pacjent mógł nadal żyć, musi rozpocząć dializy lub otrzymać przeszczep nerki.

 

Przyczyny choroby nerek

 

Najczęstsze przyczyny przewlekłej choroby nerek to:

 

  • Cukrzyca: choroba przewlekła obawiająca się zaburzeniami w metabolizmie insuliny, węglowodanów, tłuszczów i białka.
  • Nadciśnienie tętnicze: powoduje uszkodzenia drobnych naczyń krwionośnych w nerkach powodując ich niewydolność.
  • Kłębuszkowe zapalenie nerek: kłębuszek nerkowy ulega uszkodzeniu i nie pracuje poprawnie.
  • Wielotorbielowatość nerek: obecność torbieli w nerkach.
  • Przewlekłe zakażenia nerek i dróg moczowych.

 

Objawy niewydolności nerek

 

Objawy choroby nerek mogą różnić się u poszczególnych pacjentów. Niektórzy pacjenci z chorobą nerek mogą nawet nie czuć się chorzy i nie zauważać u siebie żadnych objawów. W wielu przypadkach pacjenci nie odczuwają choroby aż do chwili, gdy ich nerki nie są już w stanie usuwać szkodliwych substancji. To właśnie dlatego niewydolność nerek jest czasem nazywana „cichą chorobą”.

 

Do objawów chorób nerek należą:

  • Uczucie zmęczenia i (lub) osłabienia
  • Obrzęk dłoni i stóp
  • Duszność
  • Utrata apetytu, nieprzyjemny posmak w ustach, wymioty, nudności, zmniejszenie masy ciała
  • Trudności z zasypianiem, świąd, skurcze mięśni, ciemne zabarwienie skóry

 

Metody leczenia nerkozastępczego

 

Schyłkowa niewydolność nerek może być leczona dializami lub przeszczepieniem nerki (transplantacja). Zazwyczaj pacjenci najpierw są dializowani, a później jest rozważany przeszczep. Dializy i przeszczepienie nerki to dwa sposoby zastępowania pracy niewydolnych nerek chorego.

 

Dializa

 

W terapii tej niektóre z czynności nerek mogą być sztucznie zastąpione. Są dwie podstawowe metody dializy: hemodializa (HD) oraz dializa otrzewnowa (DO).

 

Przeszczepianie nerek

 

Leczenie polega na wszczepieniu pacjentowi choremu na schyłkową niewydolność nerek (biorcy) zdrowej nerki pobranej od innej osoby. Przeszczepienie nerki jest zabiegiem wykonywanym przez chirurga.

 

Pytania i odpowiedzi

 

Kiedy powinno się rozpocząć dializy?

 

Dializoterapię należy rozpocząć w odpowiednim momencie,  aby nie dopuścić do poważnych objawów lub powikłań choroby nerek. Dlatego ważne jest, aby pacjent z przewlekłą chorobą nerek regularnie zgłaszał się na wizyty u nefrologa. Lekarz na podstawie stanu klinicznego pacjenta i wyników badań ocenia konieczność rozpoczęcia leczenia nerkozastępczego.

 

Czy można opóźnić moment rozpoczęcia dializ?

 

Jeżeli u osoby z przewlekłą chorobą nerek nie doszło jeszcze do etapu niewydolności schyłkowej, niekiedy możliwe jest opóźnienie momentu rozpoczęcia leczenia dializami poprzez ścisłą kontrolę wartości ciśnienia tętniczego krwi, przestrzeganie odpowiedniej diety oraz systematyczne zażywanie przepisanych przez lekarza leków.

 

Czy dializa lub przeszczepienie nerki ostatecznie rozwiązuje problem?

 

Ani dializa, ani przeszczepienie nerki nie leczą przewlekłej choroby nerek, pozwalają jednak na bardzo skuteczne zmniejszenie objawów i przedłużenie życia.

 

Która z metod dializowania jest lepsza: hemodializa czy dializa otrzewnowa?

 

Obie metody są jednakowo skuteczne. Hemodializa jest wykonywana w stacji dializ trzy razy w tygodniu. Każdy zabieg trwa od 3 do 5 godzin. Dializa otrzewnowa jest w założeniu ciągłą formą leczenia i wykonuje się ją codziennie. W przypadku tej metody odpowiednio przeszkolony pacjent dializuje się sam w domu.
U większości pacjentów możliwe jest zastosowanie każdej z wymienionych metod. Wielu pacjentów z przewlekła chorobą nerek jest leczonych w ciągu swojego życia więcej niż jedną metodą leczenia nerkozastępczego.
 

Partnerzy